Lista produktów wywodząca się z założeń diety niskowęglowodanowej, paleo oraz śródziemnomorskiej, która jest doskonałą bazą w codziennym dbaniu o swoje zdrowie.
Przykładowe zalecenia dietetyczne — mające swoje korzenie w diecie niskowęglowodanowej, diecie PALEO, a także diecie śródziemnomorskiej oraz low-FODMAP. To te założenia są filarem, w oparciu o który przedstawiam wam nowe spojrzenie na żywienie.
Warzywa — podstawa błonnika
- Awokado, szpinak, rukola, sałata, roszponka, oliwki
- Brokuły, kalafior, cukinia, bakłażan, marchewka, buraki
- Kapusta, brukselka, ogórki, papryka
- Szparagi, grzyby, seler naciowy
- Cebula, czosnek, korzeń selera — możliwe działanie wzdymające
Orzechy i nasiona
- Makadamia, pekan, brazylijskie, migdały, orzechy włoskie
- Nasiona chia, siemię lniane, pestki dyni
Owoce
Tutaj moje rekomendacje są bardzo ograniczone.
- Jagody, maliny, truskawki, jeżyny, borówki, arbuz, porzeczki
Tłuszcze — podstawowy budulec organizmu
Składa się z nich każda komórka, każda błona komórkowa. Są rozpuszczalnikiem dla witamin A, D, E, K oraz źródłem stabilnej energii.
- Roślinne: oliwa z oliwek extra virgin (nierafinowana), olej awokado, olej kokosowy, olej MCT, olej lniany, olej z wiesiołka
- Zwierzęce: masło (u osób z nietolerancją laktozy zalecam tylko masło klarowane), smalec, śmietana 30–36%, tłusta śmietana kremówka, tran, olej z kryla, certyfikowane suplementy diety z DHA/EPA
Na czym smażyć? Zdecydowanie najlepsze, bo najtrwalsze, są tłuszcze odzwierzęce, a więc: masło klarowane, smalec, ale również olej kokosowy. Jeśli chcemy smażyć na oliwie, musimy pamiętać o nieprzekraczaniu wysokich temperatur — 170°C to maksimum.
Ogólnie zalecam smażyć i piec w niższych temperaturach. Kiedy mięso (a dokładnie białko) poddane jest obróbce termicznej powyżej 150 °C, zaczynają pojawiać się heterocykliczne aminy aromatyczne, które wykazują działanie mutagenne i potencjalnie rakotwórcze. Ich ilość rośnie wraz ze wzrostem temperatury.
Białko i jego najlepsze źródła (kolejno)
- Jajka (najlepiej całe)
- Mięso: wołowina, dziczyzna, jagnięcina, wieprzowina, indyk, gęś, kaczka, kurczak
- Ryby i owoce morza (makrela, śledź, sardynki, szprotki, dorsz, mintaj, morszczuk); uwaga na łososia — wybierać te z wolnego połowu
- Odżywki białkowe — białko serwatkowe, izolat, hydrolizat (a dla vegan białko roślinne)
- Białko roślinne: komosa ryżowa, gryka, amarantus, grzyby shiitake* i boczniaki*
- Nabiał (o ile jest dobrze tolerowany przez organizm): sery żółte, pleśniowe, dojrzewające, mascarpone, mozzarella, camembert, ser feta, halloumi, twaróg tłusty (z daleka od odtłuszczonych), jogurt grecki naturalny
Słodziki, jeśli już trzeba…
- Erytrytol, stewia, inulina (przy okazji prebiotyk)
- Ksylitol — w małych ilościach (w dużych może powodować wzdęcia, nie przy SIBO)
Węglowodany złożone
Jeśli już mamy zamiar spożyć węglowodany, to niech chociaż będą te „najlepsze”. Sięgajmy zatem po produkty zawierające cukry złożone.
Przykłady źródeł węglowodanów złożonych: komosa ryżowa, ziemniaki, bataty, topinambur, ryż, kasza gryczana biała, kasza jaglana, płatki jaglane, owies, maniok, amarantus. Jednocześnie zadbajmy, żeby to nie one były podstawą naszego pokarmu (nie dotyczy niektórych grup sportowców!). Postawmy na warzywa niskowęglowodanowe, zdrowe tłuszcze i dobre źródła białka.
Czego zdecydowanie unikać w codziennej diecie?
- Cukier (biały, brązowy, trzcinowy, syropy, miód*, agawa); słodycze, ciasta, ciastka, lody, kremy; napoje słodzone, soki owocowe, napoje energetyczne, cola
- Pieczywo, bułki, makaron, ryż, kasza, płatki śniadaniowe, owsianka
- Alkohole (piwo, słodkie wina, drinki z sokiem / syropem oraz inne mocniejsze trunki)
- Produkty „light” i „zero” z maltodekstryną / wypełniaczami węglowodanowymi
- Białko roślinne, które może szkodzić: rośliny strączkowe (słaba przyswajalność, dużo związków antyodżywczych, możliwe wzdęcia; należy je odpowiednio przygotowywać przed spożyciem, namaczając ok. 12 h w wodzie); soja (oraz produkty ją zawierające — duża ilość fitoestrogenów zaburzająca gospodarkę hormonalną, szczególnie u kobiet!)
- Dużych ilości (a w niektórych przypadkach każdej ilości): ziemniaków, batatów, dyni, kukurydzy, większości owoców (banany, jabłka, gruszki, winogrona, mango, ananasy) — i tu proszę nie zrozumieć mnie źle: owoce są smaczne, ale jeśli nie mamy dużo wysiłku fizycznego (rower, bieganie, pływanie, siłownia itp.), to owoce w nadmiarze będą nam bardziej szkodzić niż pomagać.
- Rafinowane oleje roślinne — słonecznikowy, sojowy, rzepakowy — wielka prozapalna bomba dla organizmu; nie dość że zawierają omega-6, to w dodatku pestycydy…
- Glutenu, laktozy
Warzywa o działaniu wzdymającym
Poniżej znajduje się zestawienie warzyw o działaniu wzdęciotwórczym, pogrupowane według rodzin i mechanizmu działania. Warzywa te zawierają głównie FODMAP oraz błonnik rozpuszczalny — nie są w pełni trawione w jelicie cienkim, trafiają do jelita grubego, gdzie podlegają gwałtownej fermentacji przez bakterie jelitowe, co skutkuje produkcją gazów.
1. Warzywa strączkowe (najsilniejsze działanie wzdymające)
To absolutni liderzy w produkcji gazów. Zawierają ogromne ilości alfa-galaktozydów (rafinozę i stachyozę), na które ludzki organizm nie posiada enzymów trawiennych.
Fasola; groch (łuskany oraz zielony); soczewica; cieciorka; bób; soja (i nieprzetworzone produkty sojowe)
2. Warzywa kapustne (krzyżowe)
Oprócz trudnostrawnych oligosacharydów zawierają związki siarkowe (glukozynolany). Fermentacja tych warzyw odpowiada za nieprzyjemny zapach gazów.
Kapusta (biała, czerwona, włoska, pekińska); kapusta kiszona (mimo dobroczynnych bakterii, u osób wrażliwych może silnie wzdymać); brukselka (uznawana za jedno z najbardziej wzdymających warzyw w tej grupie); brokuł (szczególnie twarde łodygi); kalafior; kalarepa; jarmuż
3. Warzywa cebulowe
Są bogate we fruktany — polimery fruktozy, które bardzo łatwo i szybko fermentują w jelitach, powodując nagłe rozciąganie ścian jelit i ból.
Cebula; czosnek; por (zwłaszcza biała, twarda część); szczypiorek (w większych ilościach)
4. Warzywa korzeniowe i psiankowate (o umiarkowanym działaniu)
Zawierają spore ilości skrobi oraz specyficznych frakcji błonnika, które u osób z wrażliwym przewodem pokarmowym (np. z zespołem jelita drażliwego — IBS) wywołują wzdęcia.
Topinambur — zawiera inulinę, która jest prebiotykiem, ale u większości ludzi wywołuje wzdęcia; buraki (bogate w galaktany i fruktany); bataty; papryka (zwłaszcza jej twarda, ciężkostrawna skórka); karczochy (bomba inulinowa)
* Ważne: Jeśli jesteśmy na coś uczuleni lub podejrzewamy, że coś nas uczula lub nam szkodzi, to nie spożywamy tych pokarmów!
Chcesz wiedzieć więcej? Zapraszam na wizytę!